INFORMACJA

w sprawie dochodzenia roszczeń alimentacyjnych wobec osób

zamieszkałych w Stanach Zjednoczonych

I. PODSTAWA DOCHODZENIA ROSZCZEŃ

Nie została zawarta konwencja polsko-amerykańska w sprawach alimentacyjnych (w stosunkach dwustronnych między państwami nie ma praktyki zawierania tego rodzaju konwencji). Natomiast w stosunkach wielostronnych, ONZ doprowadziła do zawarcia miedzynarodowej konwencji o dochodzeniu roszczeń alimentacyjnych za granicą i została ona przedstawiona do podpisu w Nowym Jorku w 1956 r. Polska ratyfikowała tę konwencję i jest jej stroną. Niestety USA nie przystąpiły do konwencji, w związku z tym tryb dochodzenia roszczeń przewidziany w konwencji nowojorskiej, nie może mieć zastosowania.

W sierpniu 1988 r., wykorzystując konferencję Amerykańskiego Narodowego Stowarzyszenia ds. Egzekucji Alimentów w Nowym Orleanie w przedmiocie egzekucji wyroków sądów amerykańskich w sprawach alimentacyjnych, Minister Sprawiedliwości RP przedłożył deklarację o uznawaniu przez Polskę, na zasadzie wzajemności, orzeczeń sądów obcych w sprawach alimentacyjnych. W odpowiedzi na wspomnianą deklarację resorty sprawiedliwości kilkunastu stanów (wykaz poniżej) ogłosiły swe deklaracje o uznawaniu, na zasadzie wzajemności, orzeczeń sądów polskich w sprawach alimentacyjnych. Należy jednak pamiętać, że droga zalatwiania spraw alimentacyjnych opisana poniżej może być również stosowana w wypadku stanów, które nie ogłosiły deklaracji o wzajemności.

W związku z powyższym Minister Sprawiedliwości RP powierzył przyjmowanie wniosków o dochodzenie alimentów od osób zamieszkalych w USA prezesom Sądów Wojewódzkich, począwszy od 15 listopada 1988 r.

II. TRYB SKŁADANIA WNIOSKÓW

W zasadzie przyjmowane są tylko wnioski o alimenty na rzecz dzieci. Wyjątkowo można liczyć na zasądzenie alimentów na rzecz małżonki, ale tylko w wypadku łączonego dochodzenia tych świadczeń z alimentami na rzecz dzieci.

Jeżeli o alimenty ubiega się dziecko pozamałżeńskie, niezbędne jest orzeczenie sądu polskiego o ustaleniu ojcostwa lub zgodne z prawem uznanie ojcostwa. Prawo amerykańskie dopuszcza również możliwość zasądzenia alimentów na podstawie oświadczenia notarialnego, złożonego przez matkę dziecka pod odpowiedzialnością karną, że pozwany jest ojcem dziecka. Sąd może jednak nie uwzględnić takiego oświadczenia, jeżeli nie uzna go pozwany. Z tego względu zawsze pożądane jest sądowne ustalenie ojcostwa.

Wniosek może obejmować żądanie osób uprawnionych do zasądzenia alimentów bieżących, jak i zaległych, w tym również świadczeń otrzymywanych z Funduszu alimentacyjnego, o które należy występować odrębnym wnioskiem, wskazując właściwy Oddział ZUS-u jako odbiorcę.

W sprawie formy wniosku i dokumentacji, która powinna mu towarzyszyć, należy zwracać się do sądu wojewódzkiego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzycieli alimentacyjnych (dzieci).

Właściwy sąd wojewódzki po skompletowaniu wniosku i dokumentacji przesyła je bezpośrednio właściwemu sądowi stanowemu w USA do rozpatrzenia.

III. PRZEBIEG POSTĘPOWANIA

Amerykanski sad stanowy, do którego wpływa wniosek o uznanie orzeczenia sądu polskiego w sprawie alimentacyjnej, po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego dokonuje rejestracji takiego orzeczenia i zawiadamia o tym stronę zobowiązaną do świadczeń alimentacyjnych. Z chwilą otrzymania od tej strony poświadczenia przyjęcia do wiadomości treści orzeczenia, staje się ono również orzeczeniem sądu USA ze wszystkimi konsekwencjami prawnymi dla strony zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych, co oznacza, że stronie tej przysługują wówczas prawa do obrony i apelacji. Dlatego też, zarówno sąd wojewódzki w Polsce, jak i konsulaty RP, nie są w stanie określić kiedy może nastąpić realizacja złożonego wniosku, tj. płatność alimentów.

Sądy USA hołdują zasadzie dobrowolności w łożeniu na utrzymanie dzieci. Jeżeli dłużnik alimentacyjny wykaże przed sądem amerykańskim, iż łoży na utrzymanie dziecka lub dzieci za granicą godziwe kwoty, szanse na zasądzenie przez ten sąd alimentów sa mniejsze.

Chociaż problem uznawania orzeczeń sądów polskich w sprawach alimentacyjnych dotyczących dłużników alimentacyjnych przebywających na terytorium wspomnianych 25 stanów USA została rozwiązana, kwestia ich  egzekucji zależna jest od przepisów i okoliczności prawnych w poszczególnych stanach. W USA nieznana jest instytucja komornika. Jeżeli dłużnik odmawia lub uchyla się od obowiązku płatności alimentów, jedyną możliwością zmuszenia go do tego jest wdrozenie przeciw niemu, za posrednictwem miejscowego adwokata (na koszt strony zainteresowanej), sądowego postępowania egzekucyjnego. Z uwagi na to, że adresy zamieszkania, stan majątkowy, stan kont bankowych oraz dochody osób zamieszkałych w USA, są ustawowo chronione tajemnicą, uchylanie się od obowiązków alimentacyjnych w USA jest dość powszechne.

WYKAZ STANÓW

|
(stany, które ogłosiły deklarację o uznawaniu, na zasadzie wzajemności, orzeczeń sądów polskich w sprawach alimentacyjnych, oznaczono gwiazdką; nazwy stanów objętych jurysdykcją Konsulatu Generalnego RP w Los Angeles, podkreślono):

Alabama, Alaska, Arizona, Arkansas*, California*, Colorado*, Connecticut*, Delaware, Florida*, Georgia, Idaho, Illinois*, Indiana*, Iowa, Kansas*, Kentucky, Louisiana*, Maine*, Maryland*, Massachusetts, Michigan, Minnesota, Mississippi, Missouri, Montana*, Nebraska*, Nevada*, New Hampshire*, New Jersey*, New Mexico*, New York*, North Carolina*, North Dakota*, Ohio, Oklahoma, Oregon*, Pennsylvania*, Rhode Island, South Carolina, South Dakota, Tennessee, Texas, Utah, Virginia*, Washington*, Washington DC, West Virginia, Wisconsin*, Wyoming*, Terytoria Zamorskie (Puerto Rico, Virgin Islands, American Samoa, Guam).